Aug 142015
 
EsuratERI

Tegadelti

ምንጪ ንብዓት- ኣብ ፍጥረት: ወዲ ሰብ ጥራይ’ዩ ዝነብዕ:: እንስሳታት ኣዕዋፍ ኣይነብዑን’ዮም::ገመል: ሓርማዝ: ድሙ: ከልቢን ካልኦትን  እንተነብዑ እውን ኣዒንቶም ምስ ዝሓሙ ወይ ውን ባህርያዊ መስርሕ ምሕጻብ ኣዒንቶም ከካይዱ ከለው’ዩ:: ንብዓት ሓርገጽ ዝበሃል እውን ሓርገጽ ንግዳዩ እንዳቖርጠመ ስለዝነብዕ’ዩ::

ወዲ ሰብ ግን ኣብ ሓዘን: ኣብ ሓጎስ: ክቑጣዕ  ወይ ክስሕቕ ይነብዕ:: ንብዓት ካብ’ቲ ኣብ ውሽጢ ነብስና ዝስምዓና ነገራት ገንፊሉ ዝወጽእ መግለጺ ናይ’ቲ ክንዛረበሉ ዘይክኣልና ነገራት’ዩ:: ሰብ ዘይተጸበዮ ጥልመት: ግፍዒ: ወጽዓ: ቃንዛ ከጋጥሞ ከሎን መፍትሒ ኣብ ዝስእነሉን ይነብዕ:: ደቂ ኣንስትዮ ብባዮሎጂካዊ ኣፈጣጥረአን ዝነቅል ዝያዳ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ከምዝነብዓ ምርምራት የመልክቱ:: ካብ ሃገር ናብ ሃገር: ሓደ ብሄር ካብ’ቲ ካልእ ብሄር ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻትን ኣገባብ ዘውሕዞ ንብዓት ብባህሊ እውን ይጽሎ’ዩ:: ኣብ ገሊኡ :ንብዓት ከም ምልክት ድኻም: ኣብ ገለ እውን መግለጺ ልውህና ይኸውን::

ተጋዳላይ ነቢዑ:- ኣብ ገድሊ ዝተሰውአ ተጋዳላይ ሓመድ ኣብ ምልባስ ዝነብዕ ሰብ ኣይነበረን:: እንተደለየ እውን ከም ድኹም ከይውሰድ ተሓቢኡ እንተዘይኮይኑ ኣብ ቅድሚ ብጾቱ ኣይነብዕን:: እዚ ጥራይ ዘይኮነ ኣነ እውን ጽባሕ ከርክቦ’የ ዝብል ኒሕ ስለዝሕዞ  ንብዓቱ ንውሽጡ የፍስስ:: ኣብ 1983 ሰላሕታ ወራር ደርግ  ሓደ መራሕ ሓይሊ:ብጾቱ ተሰዊኦም ተወጊኦም ረኣየ:: ኣብ’ቲ እዋን’ቲ እቲ መራሕ ሓይሊ ነቲ ኣብ ድሕሪት ዝነበረ ሓይሊ ክጥርንፍ ምስ ተነግሮ ነቢዑ:: ንብዓቱ ንምንታይ ኣነ ካብኣቶም ይተርፍ ዝብል ስምዒት ዘበገሶ ነበረ:: ንሱ ምስ ብጾቱ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ዘዕለሎን ዘሕለፎ ሂወትን ተራእይዎ እውን ይኸውን::

ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ ክልተ ኣጋጣሚታት ተጋደልቲ ንብዓቶም ከርግፉ ተዓዚበ:: እቲ ሓደ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ንዓመታት ዝተሳቐየ ስንኩል ተጋዳላይ እቲ ካልኣይ ድማ  ኮሎነል ሚኪኤል ተወልደ ኢዮም:: ክልቲኣቶም  ምስ ረድዮ ወጋሕታ ኣብ ዝገበርዎ ቃለመጠይቕ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዝፍጸም ግፍዒ ክገልጹ ከሎው ንብዓት ስዒርዎም:: ኮለነል ሚኪኢል ኣብ 1975 ዓ.ም ተሰሊፉ ንናጽነትን ፍትሕን ተቓሊሱ:: ብዛዕባ’ቲ ብመርማሪ ኮሚሽን ሕ.ሃ. ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ድማ: እታ ኮሚሽን ናብ ኤርትራ ንከይትኣቱ ብኢሳያስ ዝተኸልከለት ዝፍጸም ግፍዒታት ከይተቃልዕ ከምዝኾነን እቲ ጸብጻብ ምሉእ ከምዘይኮነን ገሊጹ:: ንሱ ብተወሳኺ ”ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጎዳጉዲ መን ርእይዎ: ኣብ ኮንተይነር ነብሶም ጻዕድዩ ዘሎ ንሃገር ዝተቓለሱ መን ርእይዎም:: መንእሰይ በቲ ጸገም’ዩ ሓሊፉ:: እቲ ጸገም ዓለም ንኤርትራ ቆላሕታ ዘይምሃባ ጥራሕ’ዩ:: እንታይ በዲሉ ህዝቢ ኤርትራ: ስለምንታይ ቆላሕታ ዝስእን” ድሕሪ ምባል መነጽር ኣዒንቱ ኣልዩ ንብዓት ኣፍሰሰ::

ኮለነል ሚኪኤል ተወልደ ኣስዒቡ ልዕሊ’ቲ በታ ኮሚሽን ዝተገልጸ ክቐርብ ዝኽእል ከም ዝነበረ ጠቒሱ:” በዓል መን ኣበይ ተረሺኖም ዝፈልጥ ሰብ የልቦን:: ሰብ’ኮ ኣይኮኑን እዚኦም ክንደይ ሰብ ዲዮም በሊዖም: እዚኦም ኣጥፊኦሞ ኮ’ዮም ሰብ:: ኣማራጺ ስለዝስኣነ ጥራሕ’ዩ ናብ ባሕሪ ዝጥሕልን እግሩ ናብ ዝመርሖ ዝኸይድ ዘሎን” ብምባል ንጭካነ ኢሳያስን ሰዓብቱን ገሊጹ::

ህግደፍ ብፈታዊኡ ዝጅመር ኣራዊት’ዩ:: ነቶም ካብ ብሱል ዝወጽኡ ጥረ : ከቢሮም ክነብሩ ዝግብኦም ተጋደልቲ መሰሎም ስለዝሓተቱ : ኣብ ሰብ ዘይርእዩሉን ድምጺ ዘይሰምዑሉን መቁሑ: ብሂወት ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ዝፈልጥ እቲ ጋኔን ጥራይ’ዩ:: ብዙሓት እውን ብጽምዋን ጸቕጥን ኣብ ንቡር ኩነተ- ስነኣኣምሮ ክህሉ የጠራጥር’ዩ::

ካልኣይን ሳልሳይን ወለዶ:ተጋዳላይ : ስንኩል: ሲቪል:መንእሰይ: ዓቢ ተሰዲዱ:: እቶም ኣብ ናጻ ኤርትራ ዝተወልዱ ብሓልዮት ክዓብዩን ብትምህርትን ስነምግባርን ክኹስኮሱን ዝግብኦም ዕሸላት ምስ ኣዴታቶም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ተሰዲዶም:: ኣብ’ተን ሃገራት እውን ብሰለይቲ ህግደፍ ክህደኑን ክጭወዩን ንሰምዕ ኣሎና:: ደቀንስትዮ ኤርትራ ብበደዊን ክዕመጻ: ኣብ ማዕሙቕ ባሕሪ ረዳኢ ዘይብለን ምስ ዕሸለን ክውሓጣ ኣዒንቶም እናረአ : ክሳድ ኤርትራውያን መንእሰያት ብካራ ዳዕሽ ከም ማሸላ እናተበትከ: ንፍትሒ ተጋዲልና ዝብሉ መናፍቓን ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ብምዛር ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግፍዒ የልቦን ዝተቐትሉን ዝስደዱን ኢትዮጵያውያን ኢዮም እናበሉ ንምልኪ ከጸባብቑ  ንክሕደቶምን ጥልመቶምን መዕቀኒ ንስእነሉ::ኣይትብከ እንዲዩ ዘብክየኒ::

ንብዓት: ፍትሒ ከፍሪ ኣለዎ:-ዝሓለፈ ቃልሲ: ዝተራእየ ጽንዓትን ዝተኸፍለ መስዋእትን ብምዝካር በዚ ህዝቢ ኤርትራ ተጻዒንዎ ዘሎ ኣርዑት ምስትንታን ኣይተርፍን:: እቲ ኣብ ውዑይን ዝሑልን. ኣብ በረኻን ከተማን ሂወቱ/ታ ዝበጀወት ተጋዳላይ እንተነብዐ  ሓያል መግለጺ ተቓውሞ’ዩ:: እቲ ንብዓት ንሰብኣውነትን ምስ’ቲ ዝተወጸዐ ህዝቢ ወይ ውልቀሰብ ዘሎ ምትእስሳር  የሐይሎ:: ምልክት ድኻም ኣይኮነን::  ንብዓት ኣብ ውሽጢ ልብኻ ንዝርምጸካ ስምዒት ንምዝሓል ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል:: ንብዓት ነቲ ተመሳሳሊ ተመክሮ ዘሕልፍ ዘሎ ሰብ ብዘይርአ ረቂቕ ፈትሊ ግን ከኣ ዱልዱል ሓድነት ከምዘሎካ ትገልጸሉ’ዩ::  እኹል ግን ኣይኮነን:: ኣብ ኤርትራ ጠንቂ ብርሰትን ንብዓትን ኮይኑ ዘሎ ጉጅለ ኢሳያስን ዘዋፍሮም ልኡኻቱን ኢዮም:: እዞም ካብ ሰብኣውነት ወጺኦም: ንውልቃዊን ሓላፊን ምቾት ዝተገዝኡ ሰባት: ብሓባርን ብሓድነትን ክምከቱ ኣለዎም::

መንእሰያት ጀሚሮሞ ዘሎው ህዝባዊ ምንቅስቓስ ጸዓት ወሲኹ ክኸይድ ካብ ተመክሮታት ዓበይቲ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ዝመሃርዎ ኣለዎም:: ህግደፍ ከም ዓሳ ብርእሱ ካብ ዝምሽምሽ ርብዒ ዘመን ገይሩ’ሎ:: እንተኾነ እቲ ጉጅለ  ብምክፍፋልን በለካ ለኽዓካን ህላዌኡ ይቕጽል ኣሎ:: ሕጅ’ውን ስልጣኑ ክቕጽል ዘይፍንቅሎ እምኒ የልቦን ዋላ እውን ትሕቲ’ቲ እምኒ ዝጸንሐ ተመን ንዕኡን ንተቓወምቱን ዘጥቅዕ መሲሉ እንተተራእዮ:: እዚ ንክፍኣት ዝዓጠቐ ጉጅለ: ኣብ መንጎ መንእሰያት ብኣውራጃ: ሃይማኖት: ብረብሓን ካልእን ፍልልያት ፈጢሩ ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል ክዓግት ከምዝፍትን ተገንዚቦም ሓሊፎም ክጸንሕዎ ማዕዳ ዘድልዮም ኣይመስለንን::ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዝነበረ ቢል ክሊንተን ኣብ ዓለም እንታ’ዩ ብህጹጽ ክፍታሕ ዘለዎ ትምህርቲ: ጥሩፍነት: ከባብያዊ ክሊማ ዝብል ሕቶ ምስ ቀረበሉ ዝሃቦ መልሲ ” ከም ዝመስለኒ ፍሉይ ነገር ኣይኮነን ከነተኩረሉ ዝግባእ:: እቲ ቀንዲ መርበብ ምትሕብባር ክንፈጥር ኣሎና:: እቲ ዝበለጸ ንመንእሰያት ኣማራጺ ናይ መጻኢ ራእይ ምሃብ’ዩ:: ንሱ ድማ ዝያዳ ጠርናፊ ዝያዳ ኣወንታዊ ክኸውን የድሊ::ቁጠባ ትምህርትን ካልእን ከጠቓልል ይኽእል:: ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ዝበዝሕ ግጭታት ጠንቁ ኣብ መንነት ዝተሰረት’ዩ:: ብቐንዱ ግን ዓለም ኣብ ሓዲሽ ዙርያ ናይ መንነት ግጭት’ያ ዘላ::ንሕና ኣንጻር ንሳቶም:. ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ዝዕወት ጠማሪ ፖለቲካ መንነት’ዩ:: ብኣግላሊ መንነት ፖለቲካ ዝዕወት የልቦን:: ሓባራዊ ሰብኣውነትና ልዕሊ ፍልልያትና’ዩ:: ብልጽግናን ሰላምን ትደሊ እንተኾንካ ጠርናፊ ፖለቲካ ክትክተል ኣሎካ” ኢሉ:: ክሊንተን ነዚ ብመንነትን ሃይማኖትን ዝግበር ጸወታ ፖለቲካ ናይ’ዚ ዘመን’ዚ ዝኸዶ ዘሎ ሕማቕ ኣንፈት ንምእራም ዝተዛረቦ ምስ ህልው ኩነታት ኤርትራን ከባብን ብምዝማድ ብጥንቃቐ ምርኣዩ ኣገዳሲ’ዩ::

ደጎል ድራር

 Leave a Reply

(required)

(required)


9 − 2 =

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>